fa اثربخشی مداخله پیشگیری از مصرف سیگار با رویکرد آموزش همتایان بر نگرش کودکان‌کار نسبت به مصرف سیگار تخصصي Special پژوهشي Research <p><strong>مقدمه: </strong>امروزه مصرف سیگار در بین جوامع در حال توسعه و خصوصا بین نوجوانان افزایش چشم‌گیری داشته است. ‌کودکان‌کار به‌عنوان یکی از گروه‌های در معرض خطر مصرف سیگار شناخته شدند. در این مطالعه تأثیر مداخله‌ی پیشگیری از مصرف سیگار با رویکرد آموزش همتایان بر نگرش ‌کودکان‌کار نسبت به مصرف سیگار بررسی شد.<br> <strong>روش:</strong> این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی بدون گروه کنترل بود. همه کودکان کار واجد شرایط در سازمان‌های مردم نهاد ارائه دهنده خدمات به کودکان‌کار در جنوب شهر تهران وارد مطالعه شدند. با استفاده از تحلیل شبکه اجتماعی، ستاره‌های شبکه‌های شرکت‌کنندگان شناسایی شدند و به‌عنوان آموزشگر همتا در 8 جلسه در مورد مداخله پیشگیری از مصرف سیگار آموزش دیدند. سپس آموزشگران همتا کودکان‌کار عضو شبکه اجتماعی‌شان را آموزش دادند. داده‌ها با استفاده از مقیاس نگرش نسبت به مصرف سیگار قبل از مداخله، پس از مداخله و در پیگیری (30 روز پس از مداخله) جمع‌آوری شدند. آزمون t و تحلیل واریانس اندازه‌های تکراری برای بررسی نتایج به‌کار‌گرفته شدند.<br> <strong>نتایج:</strong> چهل و یک کودک‌کار در این پژوهش شرکت‌کردند (گروه آموزشگران همتا (n=10) و گروه همتایان (n=31)). میانگین سنی شرکت‌کنندگان در گروه آموزشگران،15/5سال و در گروه همتایان 14/33سال بود و اغلب آن‌ها پسر و دارای تحصیلات ابتدایی بودند. نتایج نشان داد نمره نگرش کل نسبت به مصرف سیگار در میان کودکان‌کار، در مقایسه با قبل از مداخله به طور معناداری منفی شده بود (P&le;0/0001). همچنین نمره بعد عاطفی نگرش نسبت به مصرف سیگار در میان کودکان‌کار، در مقایسه با قبل از مداخله به طور معناداری منفی شده بود (P&le;0/0001). نمرات شرکت‌کنندگان در نگرش کلی و بعد عاطفی نگرش در پس‌آزمون و پیگیری تفاوت معناداری نداشت و اثر مداخله از ثبات برخوردار بود. در نمره شرکت‌کنندگان در ابعاد شناختی و رفتاری نگرش نسبت به مصرف سیگار، قبل و بعد از مداخله تفاوت معناداری مشاهده نشد.<br> <strong>بحث و نتیجه‌گیری: </strong>مداخله پیشگیری از مصرف سیگار با رویکرد آموزش همتایان بر نگرش کودکان‌کار نسبت به مصرف سیگار مؤثر بود. لذا این مداخله می‌تواند برای پیشگیری از مصرف سیگار در میان این گروه از کودکان به کار گرفته شود.</p> <p><strong>Introduction:</strong> Nowadays, cigarette smoking among developing countries and especially among adolescents has increased significantly. Labor children are identified as one of the at-risk groups for smoking. In this study, the effectiveness of smoking prevention intervention with peer education approach on labor children&#39;s attitude toward smoking was studied.<br> <strong>Methods:</strong> This study was a clinical trial without a control group. All eligible labor children were recruited for the study in NGOs that provided services for labor children in the south of Tehran. Using social network analysis, stars in participants&#39; networks were identified and trained as the peer educators in 8 sessions of smoking prevention intervention. Then peer educators trained labor child members in their social networks. Data were collected using the attitude toward smoking scale prior to intervention, post-intervention, and at follow-up (i.e. 30 days after the intervention). T-test and repeated measures analysis of variance analysis were used to evaluate outcomes.<br> <strong>Results:</strong> Forty-one labor children participated in this research (peer educators (n=10) and peer groups (n=31)). The mean age of participants was 15/5 year in peer educators group and 14/33 in peer groups and most of them were male and had an elementary education. Results showed that the general attitude toward smoking among labor children, compared with pre-intervention had been significantly negative (P=‌‌<0.0001). Also, the emotional attitude toward smoking among labor children, compared with pre-intervention had been significantly negative (P=‌‌<0.0001). Participants&#39; scores in the general attitude and emotional attitude in post-test and follow-up were not significantly different and the intervention effect was stable. There was no significant difference between participants&#39; scores on the cognitive and behavioral dimensions of attitudes toward smoking before and after the intervention.<br> <strong>Conclusions: </strong>Smoking prevention intervention with a peer education approach was effective in labor children&#39;s attitude toward smoking. Therefore, this intervention could be used for the prevention of smoking among this group of children.</p> مصرف سیگار, رویکرد آموزش همتایان, نگرش, کودکان کار. Smoking, Peer Education Approach, Attitude, Labor Children. 17 28 http://socialworkmag.ir/browse.php?a_code=A-10-188-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoomeh Maarefvand معصومه معارف‌وند arammaref@gmail.com 10031947532846003267 10031947532846003267 Yes University of Social Welfare and Rehabilitation sciences. Tehran, Iran دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی Tahereh Jamali طاهره جمالی taherehjamali87@gmail.com 10031947532846003268 10031947532846003268 No University of Social Welfare and Rehabilitation sciences دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی Samaneh Hosseinzadeh سمانه حسین‌زاده hosseinzadeh.sam@gmail.com 10031947532846003269 10031947532846003269 No University of Social Welfare and Rehabilitation sciences دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران.