fa نامه به سردبیر: مددکاری اجتماعی در آستانه ارائه نظریه‌های بومی تخصصي Special كاربردي Applicable سابقه جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی بسیار طولانی<span dir="LTR">‌</span>تر از مددکاری اجتماعی است. در اواخر قرن هجده رویکردهای انتقادی در خصوص عدم کاربردی بودن جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی زمینه را برای شکل<span dir="LTR">‌</span>گیری و توسعه حرفه مددکاری اجتماعی فراهم نمود. مددکاری اجتماعی در مراحل آغازین بیش از هر چیز بر مداخلاتی که به مشکل گشایی منتهی می<span dir="LTR">‌</span>شدند، متمرکز بود و ضعف پایه<span dir="LTR">‌</span>های نظری برای مداخلات،&nbsp;بارها از جانب جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسان مورد انتقاد قرار می<span dir="LTR">‌</span>گرفت.(1)<br> &nbsp;نکته قابل توجه این بود که مددکاران اجتماعی با اولویت تلاش می<span dir="LTR">‌</span>کردند برای مشکلات اجتماعی راه حل<span dir="LTR">‌</span>های عملی بیابند و آن<span dir="LTR">‌</span>ها را به اجرا درآورند. جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسان معتقد بودند مددکاران اجتماعی به<span dir="LTR">‌</span>طور اجتناب ناپذیری باید از روش<span dir="LTR">‌</span>های ابداع شده در جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی بهره بگیرند. آنچه در واقعیت روی داد این بود که مددکاری اجتماعی تلاش کرد از دانش تولید شده در رشته<span dir="LTR">‌</span>های دیگر به<span dir="LTR">‌</span>منظور ارائه پاسخ عملی و به اجرا در آوردن مداخلات موثر برای مواجهه با مشکلات اجتماعی بهره گیرد. به این ترتیب می<span dir="LTR">‌</span>توان ردپای دانش تولید شده در رشته<span dir="LTR">‌</span>هایی مانند جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی، روانشناسی و مردم<span dir="LTR">‌</span>شناسی را در مددکاران اجتماعی جستجو کرد.<br> اگرچه در آموزش مددکاران اجتماعی از جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی بهره گرفته می<span dir="LTR">‌</span>شود، اما جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی در آموزش آکادمیک از دانش و تجربه مددکاری<span dir="LTR">‌</span>اجتماعی استفاده نکرده است. گویا جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی خود را بی<span dir="LTR">‌</span>نیاز از دانش و تجربه<span dir="LTR">‌</span>های عملیاتی می<span dir="LTR">‌</span>داند. این در حالی است که جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی کاربردی یکی از شاخه<span dir="LTR">‌</span>های جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی است که تلاش<span dir="LTR">‌</span>هایی برای نزدیک کردن نظریه<span dir="LTR">‌</span>های این رشته به<span dir="LTR">‌</span>عمل صورت داده است اما دامنه عملکرد جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی کاربردی به هیچ وجه قابل مقایسه با مددکاری اجتماعی نبوده است. با وجود ظهور جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی کاربردی به<span dir="LTR">‌</span>نظر می<span dir="LTR">‌</span>رسد همچنان جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی بر ابعاد نظری تاکید دارد و از ورود به عرصه<span dir="LTR">‌</span>های عملیاتی اجتناب می<span dir="LTR">‌</span>ورزد. شرایط زمانی وقتی پیچیده می<span dir="LTR">‌</span>شود که جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسان در جامعه<span dir="LTR">‌</span>ای مانند ایران همچنان بر نظریه<span dir="LTR">‌</span>هایی که در کشورهای توسعه یافته مطرح شده<span dir="LTR">‌</span>اند، متمرکز می<span dir="LTR">‌</span>شوند و از ارائه نظریه<span dir="LTR">‌</span>های جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی بومی باز می<span dir="LTR">‌</span>مانند. در چنین وضعیتی عملیاتی کردن نظریه<span dir="LTR">‌</span>هایی که شرایط بومی جامعه در آن<span dir="LTR">‌</span>ها لحاظ نشده است، دشوار و گاه نشدنی خواهد بود.<br> مددکاری اجتماعی در مقایسه با جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی برای بومی سازی مدل<span dir="LTR">‌</span>ها و مداخلات خود در ایران به<span dir="LTR">‌</span>طور چشمگیری فعالتر عمل کرده است. به<span dir="LTR">‌</span>طور مشخص در دهه اخیر تعداد زیادی از پژوهش<span dir="LTR">‌</span>ها و دانش تولید شده در رشته مددکاری اجتماعی بر طراحی مدل<span dir="LTR">‌</span>های بومی و کارآزمایی بالینی و اجتماعی آن<span dir="LTR">‌</span>ها متمرکز بوده است.(10،9،8،7،6،5،4،3،2و11)<br> &nbsp;تبدیل نظریه به عمل در مددکاری اجتماعی به<span dir="LTR">‌</span>عنوان یک رکن اساسی مورد توجه قرار دارد. از این رو مددکاران اجتماعی حتی هنگام ارائه نظریه و طراحی مدل، به جنبه<span dir="LTR">‌</span>های عملیاتی آن<span dir="LTR">‌</span>ها توجه می<span dir="LTR">‌</span>کنند. اگرچه مداخلات مددکاران اجتماعی در سطوح خرد بیشتر جلب توجه می<span dir="LTR">‌</span>کنند، آن<span dir="LTR">‌</span>ها تغییرات در سطوح میانه و کلان را با مشارکت فعال در زمینه<span dir="LTR">‌</span>هایی مانند طراحی سیاست<span dir="LTR">‌</span>های اجرایی دنبال کرده<span dir="LTR">‌</span>اند. در همین راستا مددکاران اجتماعی با تعامل با سازمان<span dir="LTR">‌</span>های ارائه دهنده خدمات اجتماعی و راهنماهای بومی مداخلات در سطوح فردی، گروهی، خانوادگی و اجتماعی را طراحی کرده<span dir="LTR">‌</span>اند.(12و13) بسیاری از این راهنماها توسط سازمان<span dir="LTR">‌</span>های مذکور در دستور کار قرار داده شده<span dir="LTR">‌</span>اند و پس از آموزش مددکاران اجتماعی برای ارائه خدمت به جامعه هدف مورد بهره برداری قرار می<span dir="LTR">‌</span>گیرند. در واقع مددکاران اجتماعی سعی کرده<span dir="LTR">‌</span>اند نقشی پیشرو در حوزه اجتماعی ایفا نمایند و برای این منظور تلاش کرده<span dir="LTR">‌</span>اند با تولید دانش کاربردی، بومی و به روز نیازهای حرفه<span dir="LTR">‌</span>ای در حوزه مددکاری اجتماعی را پاسخ دهند.<br> نظریه<span dir="LTR">‌</span>های متقدم در مددکاری اجتماعی عموما ریشه در نظریه<span dir="LTR">‌</span>های جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی یا روانشناسی داشتند. متاسفانه نمی<span dir="LTR">‌</span>توان ادعا کرد جامعه<span dir="LTR">‌</span>شناسی و روانشناسی در ایران بومی شده<span dir="LTR">‌</span>اند اما به<span dir="LTR">‌</span>نظر می<span dir="LTR">‌</span>رسد مددکاری اجتماعی در ایران از قابلیت<span dir="LTR">‌</span>های لازم برای ارائه نظریه<span dir="LTR">‌</span>ها و مدل<span dir="LTR">‌</span>های علمی بومی و کاربردی نمودن آن<span dir="LTR">‌</span>ها برخوردار است و می<span dir="LTR">‌</span>توان پیش<span dir="LTR">‌</span>بینی کرد که مددکاری اجتماعی از جمله اولین رشته<span dir="LTR">‌</span>هایی خواهد بود که در حوزه اجتماعی با ارائه نظریه<span dir="LTR">‌</span>های بومی ابتکار عمل را برای ارتقای وضعیت اجتماعی در ایران به<span dir="LTR">‌</span>دست گیرد.<br> &nbsp; مددکاری اجتماعی, جامعه‌شناسی, نظریه‌های بومی Social work, Sociology, Local Theories 5 6 http://socialworkmag.ir/browse.php?a_code=A-10-28-2&slc_lang=fa&sid=1 Masoome Maarefvand معصومه معارف‌وند 10031947532846004760 10031947532846004760 Yes Ozra Farmani عذرا فرمانی 10031947532846004761 10031947532846004761 No